سال تحصیلی جدید را خدمت تمامی همکاران و دانش آموزان تبریک میگوییم.

انواع پيوندها

1- پيوند يوني: نيروي جاذبه قويي است كه بين يون‌هاي با بار مخالف وجود دارد. اين پيوند نتيجه‌ي انتقال الكترون از اتم فلز به اتم نافلز است. پيوند يوني را پيوند الكترووالانسي نيز مي‌نامند. ترکیبات یونی متشکل از تعداد زیادی آنيون وكاتيون هستند که با طرح معین هندسی در کنار هم قرار گرفته‌اند و یک بلور بوجود می‌آورند. هر بلور ، به سبب جاذبه‌های منفی ـ مثبت یونها به هم ، نگه داشته شده است.  فرمول شيميايي یک ترکیب یونی نشانه ساده ‌ترین نسبت یونهای مختلف برای به وجود آوردن بلوری است که از نظر الکتریکی خنثی باشد.

خواص تركيب هاي یونی

الف- رسانایی الکتریکی :
رسانایی الکتریکی مواد مرکب یونی مذاب به این علت است که وقتی قطب‌هایی با بار مخالف در این مواد مذاب قرار گیرد و ميدان الكتريكي برقرارشود، یون ها آزادانه به حرکت در می‌آیند. این حرکت یونها بار یا جریان را از یک‌جا به جای دیگر منتقل می‌کنند. در جسم جامد که یونها بی‌حرکت‌اند و نمی‌توانند آزادانه حرکت کنند، جسم خاصیت رسانای الکتریکی ندارد.

ب- سختی :
سختی مواد مرکب یونی به علت پیوند محکم میان یونهای با بار مخالف است. برای پیوندهای قوی انرژی بسیاری لازم است تا یون‌ها از هم جدا شوند و امکان حرکت آزاد حالت مذاب را پیداکنند. انرژی زیاد به معنی نقطه جوش بالا است که خود از ویژگی‌های مواد مرکب یونی است.

ج- شکنندگی :
مواد مرکب یونی شکننده‌اند. زیرا که ساختار جامد آنها آرایه منظمی از یونهاست. مثلا ساختار سدیم کلرید (NaCl) را در نظر بگیرید. هرگاه یک سطح از یونها فقط به فاصله یک یون در هر جهت جابجا شود، یونهایی که بار مشابه دارند درکنار یکدیگر قرار می‌گیرند و یکدیگر را دفع می‌کنند و چون جاذبه‌ای در کار نیست بلور می‌شکند. سدیم کلرید را نمی‌توان با چکش کاری ، به ورقه‌های نازک تبدیل کرد. با چنین عملی بلور نمک خرد و از هم پاشیده می‌شود.

- پيوند كووالانسي:

میلیون‌ها ماده مركب  شناخته شده است كه فقط از غیر فلزات ترکیب یافته‌اند. این مواد مرکب فقط شامل عناصری هستند که در هر اتم 4، 5 ،6 يا 7  الکترون والانس دارند. بنابراین الکترون‌های والانس اتم‌های غیر فلزی ، آنقدر زیاد است که اتم‌ها نمی‌توانند با از دست دادن آنها ساختار یک گاز نجیب را به دست آورند. معمولا غیر فلزات با جفت کردن الکترون‌ها پیوند ایجاد می‌کنند و در این فرآیند به ساختار یک گاز نجیب می‌رسند.

يكي ديگر از راه ‌هايي كه يك اتم مي‌تواند به آرايش الكتروني پايدار برسد، اين است كه با يك يا چند اتم ديگر الكترون به اشتراك بگذارد. هنگامي كه دو اتم الكترون به اشتراك مي‌گذارند، نيروي جاذبه‌اي بين آنها بوجود مي‌آيد كه سبب به هم پيوستن آن دو اتم به يكديگر مي‌شود و اين نيروي جاذبه به پيوند كووالانسي نام دارد.     آنچه اتم‌های یک ملکول را به هم نگه می‌دارد، پیوند کووالانسی است، در تشکیل پیوند کووالانسی الکترون‌ها ، به جای آنکه از اتمی به اتم دیگر منتقل شوند، میان دو اتم به اشتراک گذاشته می‌شوند. استحکام پیوند کووالانسی ناشی از جاذبه متقابل دو هسته مثبت و ابر منفی الکترون‌های پیوندی است. یا به عبارت دیگر مربوط به آن است که هر دو هسته الکترونهای مشترکی را جذب می‌کنند.                                                                                                     

  شرط تشکیل پیوند کوولانسی: لازمه تشکیل پیوند کوولانسی بین دو اتم ، این است که هر یک از دو اتم در آخرین تراز انرژی خود لااقل یک اوربیتال نیمه پر داشته باشند.

- پيوند داتيو (كووالانسي كوئوردينانس):

 كلمه‌ي داتيو به زبان يوناني يعني بخشنده اين پيوند زماني تشكيل مي‌شود كه يك اتم داراي زوج الكترون تنها و اتم ديگر اوربيتال خالي داشته باشد.

پیوند داتیو

شرط تشکیل پیوند داتیو:در تشکیل پیوند داتیو باید اتمی که الکترون به اشتراک می‌گذارد، در آخرین لایه ، حداقل یک جفت الکترون غیر پیوندی داشته باشد و اتم دیگر نیز حداقل دارای یک اوربیتال خالی در آخرین لایه باشد ).اوربيتال: فضايي است كه احتمال حضور بيشترين الكترون را داشته باشد .) 

اتم نیتروژن با سه اتم هیدروژن ، پیوند کووالانسی معمولی تشکیل می‌دهد و به آرایش الکترونی گاز بی‌اثر می‌رسد. پس از این عمل ، برای نیتروژن یک جفت الکترون غیر پیوندی باقی می‌ماند که می‌تواند آن را بصورت داتیو در اختیار اتمهایی که به آن نیاز دارند، قرار دهد. از سوی دیگر ، اتم هیدروژن که یک  الکترون در اوربیتال آن موجود است، هر گاه این الکترون را از دست بدهد، به یون H⁺تبدیل می‌شود که اوربیتال 1S آن خالی است.حال هرگاه این یون به مولکول آمونیاک نزدیک شود، با آن پیوند داتیو برقرار می‌کند و خود را به آرایش الکترونی گاز بی‌اثر می‌رساند  (NH₄⁺) این مجموعه که یون آمونیوم نامیده می‌شود، در بسیاری از ترکیبات مانند کلرید آمونیومNH₄Cl) ) و هیدروکسید آمونیوم(NH₄OH) وجود دارد.
اندازه گیری‌های انجام شده نشان می‌دهد که انرژی و طول هر چهار پیوند نیتروژن _ هیدروژن در یون آمونیوم کاملا یکسان است. این امر منطقی نیز به نظر می‌رسد، زیرا پیوند داتیو نیز مانند پیوند کووالانسی معمولی یک جفت الکترون است که بین هسته اتم نیتروژن و هسته اتم هیدروژن قرار گرفته استکلرید آلومینیوم نیز با یون Cl^- ترکیب می‌شود و یون AlCl ₄^- تولید می‌کند که در آن هر چهار پیوند AL - Cl از نظر طول و انرژی یکسان هستند.         

   4- پيوندهاي فلزي                                                                                   

پيوند فلزي: نيروي جاذبه‌اي كه از تأثير متقابل الكترون‌هاي غير مستقر (يعني همان الكترون‌هاي لايه‌ي ظرفيت) و ذره‌هاي مثبت شبكه‌ي بلور فلز به وجود مي‌آيد عامل پيدايش پيوند فلزي مي‌باشد

فلزات به وسيلة رسانايي الكتريكي بالا، جلاي فلزي و چكش‌خواري مشخص مي‌شوند. كدام آرايش پيوندي مي‌تواند پديد آورندة اين خواص باشد؟ فلزات در حالت جامد بلورهايي تشكيل مي‌دهند كه در آنها هر اتم با هشت يا دوازده اتم فلز احاطه شده است.

نظر به اين كه فلزات در تراز بيروني خود فقط 1،2 يا 3 الكترون دارند، اتم هاي آنها با اتم هاي مجاور خود پيوندهاي كووالانسي عادي تشكيل نمي‌دهند و چون اتمهاي يك عنصر نيروي جاذبة يكساني نسبت به الكترونهاي خود دارند، اتم هاي فلز تمايلي به تشكيل يون در بلور فلز ندارند. در اينجا، بلور فلز وقتي تشكيل مي‌شود كه اتمها در كنار يكديگر جمع مي‌شوند و اوربيتال هاي تراز بيروني تمام اتم ها با يكديگر همپوشاني مي‌كنند. در اين حالت الكترون ها مي‌توانند به راحتي از يك اتم به اتم ديگر حركت كنند. در اينجا گفته مي‌شود كه الكترون ها غيرمستقرند زيرا اين الكترونها در يك «مكان» به عنوان بخشي از يك يون يا پيوند كووالانسي معين قرار نگرفته‌اند. اگر يك ميدان الكتريكي خارجي اعمال كنيم، الكترونها در درون فلز به جريان مي‌افتند و جريان الكتريكي به وجود مي‌آيد. الكترونها غيرمستقر به آساني با نور بر هم كنش داشته، جلاي فلزي را به وجود مي‌آورند. وقتي فلزات را با چكش مي‌كوبيم، اتمها تغيير آرايش مي‌دهند و الكترونها نيز در اوربيتالهاي اتمها در مكانهاي جديد جابجا مي‌شوند. الكترونهاي غيرمستقر كه اتمهاي فلزي را به يكديگر متصل نگه مي‌دارند پيوند فلزي را به وجود مي‌آورند.

خواص فلزات با تعداد الكترونهاي بيروني آنها معين مي‌شود. فلزات گروه (IA)1 در هر اتم فقط يك الكترون بيروني دارند. اين فلزات نرم هستند. فلزات گروه(IIA)2 دو الكترون بيروني دارند و در مقايسه با فلزات گروه (IA)1 سخت‌ترند. اما، در فلزات واسطه، الكترونهاي اوربيتالهاي d ممكن است در تشكيل پيوند فلزي شركت كنند. بسياري از اين فلزات بسيار سخت هستند.

عناصر گروه (IIIB) 3 تا (VIB)6 سه تا شش الكترون غيرمستقر دارند. در عناصر گروههاي (VIIB)7 تا (VIIIB)10، تعداد الكتروهاي غيرمستقر همان شش الكترون است زيرا الكترونهاي تراز فرعي d اين عناصر در پيوند فلزي شركت ندارند. تعداد الكترونهاي غيرمستقر به ازاي هر اتم با فلزات گروههاي (IB)11 و (IIB)12 رو به نقصان مي‌گذارد. گروههاي (IIIA)13 تا (VIIIA)18، نافلزند و از خواص فلزي آنها به سرعت كاسته مي‌شود.

پيوند فلزي قوي در فلزات ساختماني مانند آهن، كروم و نيكل، اين فلزات را سخت و محكم ساخته است. به طوركلي، عناصر واسطه، سخت‌ترين و محكمترين عناصر هستند. بعضي از فلزات كه الكترونهاي غيرمستقر كمتري دارند را مي‌توان با ساير فلزات تركيب كرد و آلياژ تشكيل داد و به اين ترتيب باعث استحكام فلز شد. خواص اين آلياژها از خواص عناصر خالص سازندة آلياژ متفاوت است.

ماهي خاويار

ماهي خاويار

به دست ميايد.سالانه درايران24ميليون بچه ماهي استورژن به درياي خزرريخته ميشودكه ميليون هادلار هزينه دارد.امافقط بين يك تا سه درصدازانهاازسر بلاياي طبيعي ميگذرند وبه مرحله ي بلوغ ميرسند .به طوري كه تعداد ماهي هاي درياي خزرهرسال20تا30درصدكاهش مي يابدواگرهمينطور پيش رودتا15سال ديگر نسل اين ماهي كاملا ازبين خواهد رفت ودليل عمده اين امر صيد بي رويه ا ين ماهي پس از فرو پاشي اتحادشوروي سابق است. خاويار يااستروژن دردرياي خزريكي ازگرانترين موادغذايي دنياست.به طوري كه ./.90ازكل خاويار جهان ازاين دریا تهیه می شود.نسل ماهي استورژن به عصر دايناسورها برمي گردد.

 

فعالیتهای مکمل وفوق برنامه

چرا بايد به فعاليتهاي مكمل و فوق برنامه اهمّيّت بيشتري داده شود؟

          اداره­ي آموزش و پرورش ناحيه يك شهركرد
          مدرسه راهنمايي نمونه سعدي شهركرد              

                         تهيه كننده :

                    احمدرضا     خواجه­علي

                         دبير علوم تجربي

                    سال تحصيلي 87-86

مقدمه :

      برنامه درسي كشورمابيشتربه پرورش حافظه وقواي ذهني دانش آموزان تاكيدداشته وبه رشدسايرابعادنظيرعاطفي ، عقلاني ، شناختي ، مهارتي ، اخلاقي ، هنري ، اجتماعي و...توجه چنداني ندارد.آموخته هاي آنان باواقعيت هاي زندگيشان همخوان نبوده ومهارت هاي لازم براي روبه روشدن بامسائل زندگي رابه آنهانمي دهد.دراين بين علايق ونيازهاي دانش آموزان نيزناديده گرفته شده است.اين برنامه درسي فاقدفرصت لازم وكافي براي كسب تجارب يادگيري بوده ونيزشرايط واقتضائات محلي ومنطقه اي وتفاوت هاي فردي رالحاظ نكرده است.

      برنامه درسي ماخلأهاوكاستي هاي ديگري نيزمانندعدم برخوردفعال باعوامل تاثيرگذارتربيتي نظيرفرهنگ ، محدودنگري دراهداف وآرمان هاي تربيتي ، عدم وجودزمينه اي جهت بروزوشكوفايي استعدادهاي دانش آموزان وهمين طورايجادوتقويت روحيه مشاركت دارد كه مارابرآن مي داردتاباطراحي برنامه هايي رسمي ياغيررسمي نسبت به رفع يااصلاح آنهاقدم برداريم كه يكي ازاين برنامه ها " فعاليت هاي مكمل وفوق برنامه " مي باشد.

      فعاليت مكمل فعاليتي است كه براساس درون مايه ي يك موضوع يا چند موضوع درسي در زمينه آموزشي وپرورشي طراحي مي شود. اين فعاليت ها در راستاي عمق بخشي به برنامه هاي درسي، طراحي مي گردد. فعاليت هاي مكمل در طول برنامه ي درسي بوده وموجب تعميق بيشتر يادگيري مي شوند.

       فعاليت فوق برنامه فعاليتي غيررسمي وسازمان يافته است كه به منظوررشدوشكوفايي استعدادهاومشاركت پذيري دانش آموزان انجام مي پذيرد.به عبارتي ديگر،فعاليتي است كه به منظورحفظ انگيزه وايجادچالش دريادگيرنده به منظورتجربه درفضاي آزادودرعين حال مرتبط باموضوعات درسي طراحي مي شود.فعاليت هاي فوق برنامه رامي توان كليه اعمالي دانست كه دربرنامه درسي روزانه براي آن ساعات به خصوصي پيش بيني نشده وجزوموادامتحاني نخواهدبودوشركت دانش آموزان دراين فعاليت هااختياري بوده وهدف آن شناسايي وپرورش استعدادهاي نهفته دانش آموزان است ومعمولاشركت دراين گونه فعاليت هابااشتياق همراه مي باشد.

      نكته قابل ذكراين است كه تنوع ¸رعايت تفاوت هاي فردي وتقويت روحيه خلاقيت وابتكارومسئوليت پذيري ازويژگي هايي هستندكه درطراحي وارائه فعاليت هاي فوق بايدمدنظرباشند.            

اهميت وضرورت :

      اهميت وضرورت فعاليت هاي مكمل وفوق برنامه درمدارس رابايددرنقش آن درجهت اصلاح يارفع نواقص ونارسايي هاي نظام تربيتي دانست.فعاليت هاي مكمل وفوق برنامه مرزهاي يادگيري راگسترش داده بالحاظ رويكردهايي چون يادگيري درخانواده وجامعه ونيزتوسعه مهارت هاي زندگي ، يادگيري وآموزش راتحت تاثيرقرارداده است.اين فعاليت هادانش آموزان رابه عنوان يك محقق به كنكاش وكشف مفاهيم سوق داده وكاستي هاي موجود را جبران نموده وموجب تقويت تفكروتعقل آنان مي گردد. همين طورموجب مي شوندآموزش ازانتقال صرف ويكسويه اطلاعات ازمعلمان به دانش آموزان خارج شده ودانش آموزان رابه فضايي علمي وتحقيقي رهنمون گشته وشادابي رابه مدرسه ارمغان آورند و نيزرابطه اي دوستانه وصميمانه بين شاگردومعلم ايجادنمايند. فعاليت هاي مكمل وفوق برنامه به پرورش روحيه اعتمادبه نفس ، هم زيستي ، تحمل آراي ديگران  ، سعه صدروسلامت جسمي ورواني دانش آموزمي انجامد.

      درسايه توجه به فعاليت هاي مكمل وفوق برنامه،دانش،احساس وعملكرددانش آموزان درهم تنيده شده و فراگيراني خواهيم داشت كه ضمن علاقمندي به فعاليت هاي درسي ، اعتقادوباوردروني نيزبه آنچه خوانده اندپيداخواهندكرد.

      نظام هاي آموزش وپرورش وظيفه مهم وسختي رابه عهده دارند.آنها بايدكودكان ونوجوانان راپرورش دهندتابتوانندبامقتضيات وشرايط متغيرعصرخودهماهنگ شونددرحالي كه چنين منظوري ازكتاب هاي درسي برنمي آيدو اين امرضرورت بهره گيري از فعاليت هاي مكمل وفوق برنامه رابيشترمي نماياند.

      یادگیری رسمی ، غیر رسمی و یاد گیری معمول ( نا خود آگاه)

1- یادگیری رسمی ، یادگیری که از سوی یک موسسه آموزشی ارایه می شود و ساختارمند است . ( از حیث دوره های یادگیری ، اهداف  ، زمان............) و منجر به نوعی مدرک می شود و هدفمند است.

 

2- یادگیری غیر رسمی ( non-fornall  ) ؛ یادگیری که از سوی موسسه آ موزشی ارایه نشده ومنجر به مدرک نیز نمی شود ساختارمند است. 

-یادگیری غیر رسمی دارای نمونه های بارز کلیدی از جمله ، عدم رسمیت (in formality  ) یادگیری خارج از مدرسه ( out of school )   ، فعالیتها فوق برنامه( lxtracuriculnr ) مدارس اجتماع محدود school comnunty  مدارس با درهای باز ( open –door ) و سرانجام فعالیتهای مكمل ( suplementnry activites ) می باشد.

3- یادگیری ناخود آگاه (anformal) ؛ یاد گیری که از فعالیت های زندگی روزمره در ارتباط با خانه ، کار و اوقات فراغت برمی خیزد دارای ساختار نیست و منجر به مدرک نمی شود . در اغلب اوقات هدفمند نمی باشد.

 

ضرورت – تعاریف و ویژگی ها و اهداف

 

علی رغم تلاش ها و برنامه ریزی مدیران ومسئولین نظام آموزش و پرورش در سطوح مختلف نواقص و کاستی هایی در مسیر تحقق اهداف آموزش وپرورش وجود دارد برخی کا ستی ها عبارتند از :

 1-  بی توجهی به یک پارچگی انسان 

2 - عدم پرورش ابعاد شخصیتی دانش آموز

3- وجود برخی مشکلات تربیتی در مدرسه و جامعه

4-  تغییر در برنامه های درسی

5- عدم توجه به توسعه مهارتها

6- بی توجهی به نیازهای بومی ومنطقه ای

7- ظهور نظریه های جدید در روانشناسی یاد گیری

تعاریف:

فوق برنامه : فعالیت های که بانظر و حمایت مدرسـه انجـام می گیرند بدون اینکه دربرنامه درسی منظورشده باشد .

 

فعالیت مکمل : فعالیتی است که بر مبنای محتوای دروس یک موضوع درسی نظیر فارسی علوم تجربی تعلیمات دینی و..... طراحی می شود  .

این فعالیت ها به دو دسته زیر تقسیم می شود :

 

1- فعالیت های مکمل متصل : به کلیه فعالیتها و راهبردهایی اطـلاق  می شود که در راستای تحقق همه جانبه اهداف مواد درسی وایجاد فرصتهای لازم برای انتقال دانش نظری به مسائل زندگی وتمرین مهارتها با محوریت معلم طراحی واجرا می گردد .

 

2- فعالیت مکمل منفصل : به کلیه فعالیت هایی اطلاق می گردد که با هدف پا سخگویی به نیاز های محلی و منطقه ای و شناسایی و پرورش استعداد های خاص با شرکت داوطلبانه فراگیران انجام می پذیرد و در برنامه هفتگی مدارس ساعات خاصی برای آن پبش بینی نشده است.

ویژگی ها

الف- ویژگیهای فعالیتهای مکمل متصل :

 

o        در طول برنامه درسی هستند.

o        هم جهت و هم سو با محتوای برنامه درسی می باشند.

o        زمان بندی این گونه فعالیت ها واقع بینانه است.

o        همه دانش آموزان در تولید وانتخاب فعالیت سهیم هستند.

o        در خلال برنامه های درسی اتفاق می افتد.

o        منجر به تعمیق یادگیری و توسعه آن از مدرسه به جامعه می شوند.

o        این برنامه ها بیشتر ابعاد نگرشی و مهارتی برنامه درسی را مورد توجه قرار می دهند.

o        در راستای خوشایند کردن برنامه ها و ساعات زندگی ومدرسه ای می باشند.

o        تاکید بر آموزش غیر مستقیم ( ابعاد نگرش ومهارتی برنامه درسی ) دارند.

o        موجب تقویت نقش مداخله گری موثر معلم در طراحی برنامه درسی می شوند.

 

ب- ویژگی های فعالیتهای مکمل منفصل :

 

·         در عرض برنامه درسی هستند.

·         در راستای تحقق اهداف محلی – منطقه ای و جهانی می باشند.

·         تکمیل کننده برنامه های درسی هستند ( برنامه های درسی را کامل می کنند)

·         زمان بندی این گونه فعالیت ها واقع بینانه است.

·         تاکید بر داشتن اختیار و اراده در انتخاب و شرکت این گونه فعالیت ها از طرف دانش آموزان.

·         بر اساس نیاز های فردی دانش آموزان و توجه به استعداد های خاص آنها طراحی می شوند.

·         ملاک طراحی وتدوین اطلاعات بدست آمده از نیاز سنجی های بعمل آمده است.

·         این گونه فعالیتها تحقق آن بخش از اهداف دوره تحصیلی که برنامه درسی به آن توجهی نکرده است.

·         این فعالیت ها ترویج و اشاعه فرهنگ و آداب و رسوم بومی و حفظ میراث فرهنگی جوامع ملی را به دنبال خواهد داشت .

·         تمام عوامل اثر گذار در مدرسه می توانند در تولید مکمل های منفصل نقش بسیار داشته باشند.

 

فعالیت فوق برنامه درسی : فعالیتی است که برای حفظ انگیزه و ایجاد چالش در یاد گیرنده و به منظور تجربه در فضای آزاد ودر عین حال مرتبط با موضوع درسی طراحی می شود که دامنه آن از مدرسه تا بیرون مدرسه است که الزاما معلم طراحی نمی کند .        

 

فعالیت های فوق برنامه :  به مجموعه فعالیت های تکمیـلی اطـلاق می گردد که در طول و عرض برنامه درسی با هدف تقویت و غنی سازی یاد گیری و تکمیل و تعمیق اهداف برنامه درسی صورت می پذیرد و دامنه آن از داخل کلاس تا خارج از کلاس را در بر می گیرد .

 

 

اهداف تهیه فعالیت های مکمل و فوق برنامه

1- درونی سازی وتعمیق مفاهیم یاد گیری و کاربرد آن در زندگی واقعی و روزمره

2- غنی سازی برنامه درسی با تاکید بر اهداف محلی و منطقه ای و جهانی

3- به سازی و روز آمد کردن فرایند یاد دهی و یادگیری

4- بستر سازی جهت توجه به تفاوت های فردی  دانش آموزان و پرورش استعداد های خاص آنان

5- ایجاد  و زمینه به منظور توسعه مهارت های زندگی

 

رویکردهای حاکم بر تهیه این برنامه ها

 

1- تمرکز زدایی مدرسه محوری

2- تلفیق و درهم تنیدگی آموزش و پرورش

3- تقویت نقش برنامه ریزی معلم

4- توسعه مهارتهای زندگی

 

مهارتهای زندگی چیست.

عبارتند از مجموعه توانایی هایی که فرد را قادر می سازد تا با برقراری ارتباط با اجتماع و دیگران سازگاری لازم را کسب نموده و نیاز های خود را تامین نماید.

این مهارت ها عبارتند از :

1 – مهارت خود شناسی

2- مها رت تفکر خلاق 

3- مهارت تفکر انتقادی

4-  مهارت همدلی                      

5- مهارت ارتباط بین فردی  

6- مهارت داشتن روابط موثر                     

7- مهارت تصمیم گیری     

8-  مهارت کنارآمدن با هیجان و فشار- روانی                            

9- مهارت حل مسئله

 

مراحل تهیه و تدوین فعالیتهای مکمل

 

الف- تعیین مفاهیم اصلی درس یا مسئله مرتبط به هر درس                                 

ب- مشخص کردن سطوح حیطه های یاد گیری                    

ج- مشخص کردن هدف                                               

د- انتخاب روش ( روشهای ) متناسب با مفاهیم و اهداف درس                                                       

ه- اجرای روش ( روشهای ) مناسب در تهیه  وتولید فعالیتهای مکمل و اساس مفاهیم و اهداف درس

 

به چهار گونه مي توان فعاليت هاي مكمل وفوق برنامه را برنامه ريزي كرد:

v     فعالیتهای مکمل مبتنی بر محتوای کتابهای درسی

v     فعالیتهای مکمل مبتنی بر خلاقیت ونوآوری معلمان

v     فعالیتهای مکمل مبتنی بر شرایط و امکانات محلی اجرایی منطقه ای

v     فعالیتهای مکمل مبتنی بر استعداد های خاص و تفاوت های دانش آموزان

 

 

 

نمونه اي از فعاليتهاي مكمل وفوق برنامه براي دانش­آموزان كلاس سوم :

 

1- تهيه روزنامه ديواري:

 ( زندگي نامه دانشمندان – سيارات – زلزله و آسيبهاي آن – دستگاه هاي بدن و بيماريها  - دورانهاي زمين شناسي – ماشين هاي ساده و مركب – برق و آهن ربا –  انرژي هسته اي- عناصر مهم و كاربرد آنها – تركيبات شميايي و كاربرد آنها در زندگي ما و ...     )

2- مصاحبات:

 ( با افرادي كه به نحوي با ماشينها سر وكار دارند – بابيماران در مورد علت و عوارض بيماري و داروها – با پزشكان – معلمان – دانشجويان – برق­كاران – مهندسان – كار شناسان بهداشت و محيط زيست... )

3- نمايشنامه:

 ( زندگي و نظر يات دانشمندان -  ايفاي نقش به جاي اشياء واز زبان آنها سخن گفتن)

4- ساخت مدل­ها :

( مدل هاي اتمي – مدل مولكول باوسايل ساده – انواع ماشينهاي ساده – حركت ورقه ­هاي زمين – قاره ها – مدارهاي الكتريكي – انواع آهن­ربا – مدل مفاصل و ماهيچه ها باچوب و اسفنج  - مدل فشار مايعات و انتقال فشار با دو سرنگ و  الكتروسكوپ و.....)

 

5- تهيه عكس و فيلم وپوستر:

( از سنگها -  فضا – ماشينها -  با دوربين شخصي يا بريده مجلات و روزنامه­ها – فيلم مصاحبه )

 

6- تهيه مقالات كوتاه علمي مرتبط بادرس :

(ازكتب علمي– كتابهاي دبيرستان– از مجلات علمي و روزنامه­ها– اخبار علمي راديو و تلويزيون و....)

 

7 – معرفي كتابهاي كار مفيد مطابق با توان دانش­آموز همراه با پيگيري­هاي لازم

 

8- انجام بعضي آزمايشهاي ساده و بي خطر درمنزل زير نظر اولياء  و سپس تهيه گزارش­كار:

( مثل تهيه معرفهاي خوراكي – تهيه محلولهاي الكتروليت و آزمايش آنها - فشار مايعات – مدارهاي ساده بابرق قوه – ساخت آهن ربا - اهرم و قرقره و .... )

 

                              فعاليتهاي مكمل وفوق برنامه  پيشنهادي براي كلاس اول راهنمايي

1-    ساخت مدل هاي مولكولي با وسايل ساده مثل توپ- خمير سازي-گل رس

2-    ارئه مقاله در مورد نظريات دموكريت و دالتون

3-    ساخت دماسنج- بطري و بادكنك

4-    ساخت دستگاه انبساط طولي فلزات (مطابق شكل صفحه 12)مي توانيد به دانش آموزان توصيه كنيد كه از سه ميله هم طول از جنس هاي مختلف مانند آهن-مس- آلومينيم- برنج- روي و ....در اين دستگاه استفاده كنند.

5-    مثالهايي را در مورد انبساط و انقباض حالتهاي مختلف ماده در زندگي روزمره خود به صورت مقاله ارائه دهند و

6-    مثالهايي را در مقاله اي ذكر كنند كه دانستن اصل انبساط و انقباض به آنها كمك كرده يا مشكلي را حل كنند.

7-    ساخت دماپا با دو ورق مستطيل شكل از جنس آلومينيوم و آهن كه به هم پرچ شده اند و در يك مدار الكتريكي قرار گرفته اند و با گرم و سردن شدن جريان را قطع و وصل مي كنند.

8-    با نفتالين و يك شيشه مربايي و تكه اي از شاخه درخت ، درخت بلورين بسازند .

9-    در مورد انواع محلولها و مخلوطهايي كه در زندگي به كار مي برندگزارشي تهيه كنند.

10-در مورد تهيه نبات گزارشي به صورت( مقاله- عكس- فيلم) تهيه و ارائه دهند .

11-باشكر يا زاج سفيد  بلور بسازند.

12-از تبديلات انرژي كه در اطراف آنها رخ مي دهد مثال هايي را همراه تصوير به صورت يك مقاله يا نشريه ديواري ارائه دهند.

13-در مورد نيروهاي طبيعت و سودها و زيان هاي آن گزارشي همراه با تصويربه صورت يك مقاله يا نشريه ديواري ارائه دهند.

14- با اندازه گيري زمان با طول پيموده شده توسط چند تن از دوستان خود در حياط مدرسه سرعت را به دست آورد و سرعت آنها را به صورت جدول و مقايسه اي از آنها به كلاس ارائه دهند.

15- گزارشي در مورد انواع ابرها – بارش برف باران- تگرگ- همرا ه با تصوير

16-درياها چه نقشي در زندگي انسان ها دارند؟ در اين مورد گزارشي مصور تهيه و ارائه دهيد .

17-نشريه ديواري از  طبقه بندي انواع جانوران و گياهان

18-تهيه كلسكيوني از انواع بي مهرگان بي خطر كه در محل زندگي آنها وجود دارند مثل پروانه ها ، عنكبوتها، مگس ها ، صدفهاو ريشه ها و برگها.

19-را ه هاي به دست آوردن غذا در انواع جانوران با تصوير.

20-ارائه گزارشي از انواع تنفس در جانوران

21-تحقيقي ارائه دهند كه در آن استفاده انسان از قسمت هاي مختلف گياهان ذكر شده باشد.

22-در مورد سودها و زيا ن هاي ميكروب ها بر زندگي انسان ها تحقيقي ارائه دهند.

                              فعاليتهاي مكمل وفوق برنامه  پيشنهادي براي كلاس دوم راهنمايي

1-    از تغييرات فيزيكي و شيميايي مفيد و مضر كه در اطراف شما رخ مي دهد گزارشي تهيه كنيد.

2-    انسان از نور چه استفاده هايي مي كنند ؟ مقاله اي در اين مورد تهيه و ارائه دهيد.

3-    انشايي در مورد خاطرات خودد يا پدر و مادر يا آشنايان در مورد خورشيد گرفتگي و ماه گرفتگي در سال هاي گذشته بنويسيد.

4-    به كمك آينه تخت – مقواي سفيد – نقاله يك صفحه نوري بسازيد و قانون بازتاب را با كمك يك چراغ ليزري روي آن بررسي كنيد.

5-    از كاربردهاي انواع آينه و عدسي در زندگي و صنعت گزارشي تهيه كنيد.

6-    با كمك يك وزنه و يك نخ آونگي بسازيد و سپس آن را به نوسان در آوريد . با شمردن نوسانها و اندازه گيري زمان دوره و بسامد حركت را حساب كنيد .

طول طناب را تغيير داده و آزمايش را تكرار كنيد ، سپس گزارش آن را نوشته و ارائه دهيد.

7-    در مورد كاربرد انواع امواج الكترومغناطيسي در زندگي و صنعت تحقيق كنيد.

8-    با چند نوع فلز و نافلز مدل رسانش گرمايي بسازيد .( مطابق صفحه 57)

9-    مكعب لسلي بسازيد( قوطي مكعبي شكل فلزي كه چهار طرف آن به چهار رنگ سياه ، سفيد، نقره اي و قرمز رنگ شده اند.)

10- با يك فرد يخچال ساز در مورد طرز كار يخچال مصاحبه كنيد و گزارش آن را به صورت نوشته يا فيلم ارائه دهيد.

11-در مورد موتورهاي گرمايي قديم و جديد و تفاوت هاي آنها تحقيقي ارائه دهيد.

12-كلسيوني از انواع سنگ هاي محل زندگي خود تهيه كنيد.

13-در مورد انواع سنگ ها در محل زندگي خود به روشي از آنها در منزل و صنعت استفاده شده گزارشي تهيه كنيد.

14- در مورد اهميت خاك و راه هاي حفظ و نگهداري آن مقا له اي بنويسيد.

15-تهيه پوستر از سلول هاي گياهي و جانوري

16-در مورد نقش غذا در سلامتي و بيماري ها گزارشي تهيه كنيد.

17-در مورد بيماريهاي  دستگاه گوارش يا بيماري هاي خوني – قلبي- بيماري هاي دستگاه تنفس- بيماري هاي كليه و مجاري ادراري به دلخواه تحقيقي ارائه دهيد يا روزنامه ي ديواري بسازيد.

18-مصاحبه با افرادي كه مبتلا به بيماري هاي گوارشي ، قلبي ، عروقي ، تنفسي و كليوي هستند و در مورد عوارض بيماري – علت مبتلا شدن – داروهاي مصرفي و مشكلاتي كه براي آنها به وجود آمده از آنها سوال شود.( گزارش به صورت مكتوب يا نوار يا فيلم)

19-ساخت مدل قلب، كليه ، شش ها با چوب يا يونوليت يا كشيدن پوستر آنها

20-تهيه گزارشي از آثار سوئ دخانيات بر دستگاه تنفس – گردش خون و گوارش

طرح درس بر مبناي روش TMTD

تدریس­ا­­­­عضای تیم

T.M.T.D 

مشخصات کلی :

نام کتاب : علوم تجربی

موضوع : جانوران بی مهره

هدف کلی :

فراگیران با جانوران بی مهره و طبقه بندی آنها آشنا می شوند

اهداف رفتاری :

1- حیطه شناختی :

? تعداد گروه های جانوران بی مهره را مشخص می کند

? ویژگی های اسفنج ها را بیان می کند

? نمونه هایی از کیسه تنان ساکن دریا را نام ببرید

? نرم تنان را بر اساس نوع صدف طبقه بندی می کند

? مشخصات اسکلت بند پایان را نام ببرید

? ویژگی های خارتنان و دستگاهای بدن آنها را توصیف کنید

? اهمیت وجود سخت پوستان دریایی را توضیح دهید

2- حیطه عاطفی :

? در یادگیری و یاددهی بخش تعیین شده احساس مسئولیت نشان می دهد

? به توضیح درس در گروه با دقت پاسخ می دهد

?  از توجه گروه به توضیح درس او تشکر می کند

? به پرسشهای گروه با علاقه پاسخ می دهد

? در جمع آوری نمونه جانوران بی مهره داوطلب می شود

3- حیطه روانی و حرکتی :

? جعبه ای چوبی برای نگه داری نمونه های جانوران بی مهره می سازد

? چوب های جعبه و طبقه بندی رابا مهارت میخ کوبی می کند

?  نمونه های جمع آوری شده را منظم در جعبه می چیند

روشهای تدریس

روش تدریس فعال ( تدریس به روش (  T.M.T.D)  یادگیری از طریق همیاری به روش تدریس اعضای تیم دانش آموزان کلاس در چهار گروه چهار نفری گروه بندی می شوند و برای هر نفر در گروه خود شماره ای تعیین می گردد ( نفر 1 و نفر 2  ) برای ارزشیابی از این روش سوالاتی کوتاه پاسخ به همراه کلید سوالات از درس طرح می کنیم در نمره گذاری این آزمون عدد 2 نشانه یادگیری کامل عدد 1 نشانه یادگیری ناقص و عدد صفر نشانه عدم یادگیری و شکل در کار است .

وسایل مورد نظر

کتاب ، گچ و تخته ، فیلم آموزش از حیات وحش ، پوستر ، چند نمونه صدف ، ستاره دریایی و قطعه ای اسفنج .

ارزشیابی تشخیصی

سوالاتی از درس گذشته : درباره خصوصیات همه جانوران ـ تقسیم بندی جانوران از روی نوع زیستگاه ، انواع اسکلت و چند مثال برای هر یک ـ وظایف اسکلت داخلی و خارجی

 

 

آماده سازی

خلاصه ای از مطالب درس گذشته ـ میان خاطره ای از تماشای فیلم آکواریم جانوران در جزیره کیش و جانوران بی مهره این آکواریم  نمایش فیلمی کوتاه از زندگی تعدادی بی مهره در طبیعت علاقه و شوق یادگیری در دانش آموزان بیان هدف های درسی برای معرفی ضمن موضوع درس .

فعالیت معلم

1- تعیین موضوع درس و تقسیم مطلب درسی در چنین بخش ( پاراگراف ) هماهنگ و مساوی (با توجه به تعداد نفرات هر گروه ) .

2- عنوان دهی ( تیتر سازی ) برای بخش هایی که عنوان مشخصی ندارند

3- اجرای آزمون ( کوتاه پاسخ ) از کل موضوع درس (انفرادی ـ توضیح اوراق )

4- توزیع کلید (پاسخنامه ) با پاسخ های منطقی به فراگیران جهت تصحیح اوراق آزمون

5- رسم جدول نمره گذاری و ارزیابی از نمرات آزمون ( ثبت نمرات در جدول )

6-  تغییر نمرات و تعیین سطح یادگیری و فردی و تیمی و کمک به دانش آموزان در جهت نقد کار خود .

7- تغییرات در طرح اصلی جهت افزایش کارایی این روش و فعل نمودن بیشتر دانش آموزان .

 

 

 

فعالیت های دانش آموز :

1- مطالعه فردی از بخش تعیین شده برای شماره نفر دیگر در گروه ( نفر 1 فقط مطالعه بخش تعیین شده برای او و.....) به همرا یادداشت برداری .

2- تدریس افراد هم شماره گروهها برای یکدیگر از بخشی که برای آنها تعیین شده بود برای تبادل نظر و رفع اشکالات به همراه یادداشت برداری

3- تدریس هر یک از نفرات گروه (اصلی) بر سایر نفرات گروه خود از بخش مربوط تعیین شده برای او با استفاده از یادداشت ها .

4- خلاصه کردن درس ( نتایج مطالب ) و گروه و پایان تدریس نغرات گروه

5- پاسخ به سوالات آزمون در مورد کل موضوع درس (انفرادی )

6- دریافت کلید سوالات آزمون و تصحیح برگه های آزمون هر نفر و نمره گذاری آزمون به صورت نمرات 2و1و0

7- ثبت نمرات در جدول رسم شده نمزه گذاری و تعیین سطح یادگیری هر نفر در تیم و سطح یادگیری تیمی (با تعیین معدل نمرات فردی و معدل تیم .

8- نقد کار تیم و توجه به جنبه های یادگیری فردی هر نفر یادگیری تیمی

فعالیت های تکمیلی معلم

خلاصه کردن درس بر روی تخته سیاه  ـ نمایش ستاره دریایی ، اسفنج ها و انواع صدف  ـ ارائه واحد کار به دانش آموزان علاقه مند برای جمع آوری نمونه های از بی مهره ها و محل زندگی

 

 

فعالیت های تکمیلی دانش آموز

خلاصه نویسی و یادداشت برداری دانش آموزان تماشای قطعاتی از بی مهره ها که به کلاس آورده شده است .

ارزشیابی تکوینی معلم

پرسش تعدادی سوال شفاهی از درس جدید رسم جدول ارتباط دهی بی مهره با گروهی که جانور متعلق به آن است بر روی تخته .

ارزشیابی تکوینی دانش آموز

پاسخ به سوالات شفاهی از درس جدید تکمیل جدول ارتباط دهی .

جمع بندی و رفع کمبود برنامه های معلم

جمع بندی نکات و مفاهیم مجزا از هم درس و ارتباط دادن آنها با یکدیگر

جمع بندی و رفع کمبود برنامه های دانش آموز

مرور درس به همراه معلم با یادآوری نکات اصلی درس ـ دقت بیشتر در مطالع فردی و توضیح گروهی برای کارایی بیشتر تیم .

تعیین تکلیف

تکمیل جدول (اطلاعات جمع آوری ) طبقه بندی ص 117 ـ انجام مشاهده ص 118 به سوالات آن (گروهی ) ـ پاسخ به سوالات جمع آوری اطلاعات ص 117

 

 

 

 

 

سوالات آزمونهای کوتاه پاسخ در طرح  T.M.T.D از درس جانوران بی مهره

 بعد از پایان تدریس هر یک از اعضای گروه دیگر خود ، آزمونی کوتاه پاسخ از کل موضوع درس به صورت انفرادی (پاسخ فردی ) به عمل می آوریم .

 

1- فراوان ترین گروه جانوران روی زمین چه جانورانی هستند ؟ بی مهره ها

2- سه ویژگی مهم اسفنج ها چیست ؟ وسیله حرکتی ندارند ، همیشه به یک جا چسبیده اند ، شکل معینی ندارند

3- اسکلت مرجان ها از جنس چیست ؟ آهک

4- در بدن کرم ها چه دستگاههایی وجود دارد؟ دستگاههای گوارش ، عصبی ، تولید مثل و دفع کرم ها وجود دارد

5- سه گروه اصلی نرمتنان را نام ببرید ؟ دوکفه ای ها ، سرپایان ، شکم پایان

6- دو علت فراوانی حشرات را بیان کنید ؟ سرعت زیاد تولید مثل ـ خوردن غذاهای مختلف

7- دو نمونه از جانوران بی مهره از گروه خارتنان را نام ببرید ؟ توتیا ـ ستاره دریایی

8- چهار گروه بزرگ بندپایان را نام ببرید ؟  حشرات ـ سخت پوستان ـ عنکبوتی ها ـ هزارپایان

9- هشت پا و لسیه جزء کدام گروه از بی مهره ها هستند ؟ نرم تنان

10- اسکلت بدن بندپایان چگونه است ؟ اسکلت خارجی وسخت است

11- چند نمونه از کیسه تنان ساکن دریا را نام ببرید ؟ عروس دریایی ، شقایق دریایی ، ئیدر ، مرجان

12- دو ویژگی مهم بدن عنکبوتی ها چیست ؟ عنکبوتی ها همگی بدنی دو قسمتی و هشت پا دارند .

جدول ثبت نمرات در طرح T.M.T.D  و تعیین سطح یادگیری فردی و تیمی با توجه به نمرات فردی هر نفر میزان یادگیری و پیشرفت  فهم خود را از کل موضوع درسی می فهمد و با معدل گیری از جمع نمرات فردی میزان یادگیری و فهم تیمی بدست می آید مشخص می شود با استفاده از جدول کار تیم نقد و بررسی می شود هر چه اختلاف جمع نمرات هر نفر با معدل نمرات فردی گروه کمتر باشد ، مهارتهای تدریس و انتقال مطالب آن تیم بیشتر است .

 

طرح درس بر مبناي روش TED

کارایی تیمی   

                                         TED

 مشخصات کلی :

نام کتاب : علوم تجربی

موضوع : جریان الکتریکی

مقطع تحصیلی : سوم راهنمای

هدف کلی :

فراگیران با جریان الکتریکی و عوامل موثر در آن آشنا می شوند .

اهداف رفتاری :

1- حیطه شناختی : 

? قسمتهای اساسی یک قوه پیشقدم (داوطلب را نام ببرد

? اهمیت وجود ولتاژ در مدار را توضیح دهید

? روش اندازه گیری ولتاژ را بیان می کند

? رابطه ولتاژ و شدت جریان را در مدار شرح دهید

? ارتباط مقدار جریان را با مقاوت مدار توضیح دهید

? با کمک معادله قانون اهم مسأله حل می کند .

2- حیطه عاطفی :

? برای ساخت یک قوه پیشقدم (داوطلب) می شود

? با دقت به توضیحات افراد گروه گوش می کند .

? با افراد گروه برای رسیدن به پاسخ صحیح بحث می کند

? به نظرات افراد گروه احترام می گذارد

? تکالیف خود را برای رسیدن به پاسخ صحیح بحث می کند

3- حیطه روانی و حرکتی :

? وسایل مورد نیاز جهت انجام آزمایش را آماده می کند

? وسایل مدار را با مهارت در کنار هم سوار می کند

? با کمک وسایل و مواد ساده یک قوه می سازد

? میز کار آزمایش را تعریف می کند

? آزمایش را با مهارت انجام می دهد

روشهای تدریس :

 

روش تدریس فعال یادگیری از طریق همیاری به روش طرح کارایی تیمی (T.E.D) در این طرح دانش آموزان این کلاس در پنج گروه چهار نفری تقسیم بندی شده اند برای اجرای این روش از درس مذکور آزمونی با سوالات صحیح و غلط به همراه کلید پاسخ نامه تهیه می کنیم (پاسخ های غلط را به دلیل ارائه می کنیم تا باعث تقویت درک و یادگیری            دانش آموزان گردد )  .

وسایل مورد نیاز :

کتاب ـ تخته سیاه ـ آمپر سنج ـ ولت سنج ـ اهم متر ـ سیم های اتصال ـ منبع تغذیه ـ لامپ و سرپیچ .

فعالیت های قبل از درس :

آغاز کلاس با نام خدا ـ سلام و احوال پرسی با دانش آموزان ـ حضور و غیاب ـ دقت در وضع جسمی و روانی دانش آموزان ـ جمع آوری تکالیف جلسه گذشته

 

ارزشیابی تشخیصی :

سوالاتی از درس گذشته ( جلسه قبل ) : درباره چه موادی را رسانا می گویند ؟ الکترون آزاد به چه الکترونی گفته می شود ؟ چرا اجسام رسانا جریان برق را از خود عبور می دهند ؟ مثال هایی برای اجسام رسانا و نارسانا .

سوالاتی درباره موضوع درس جدید ( کار باتری ماشین ـ ساختمان باتری ماشین ـ وسایل اندازه گیری جریان برق ) حرکت در خیابان شلوغ با خیابان خلوت چه تفاوتی دارد ؟ چرا لامپ بعد از مدتی کارکردن داغ می شود ؟ چرا باید در مدار قوه یا منع برق وجود داشته باشد ؟

آزمون سوالات صحیح و غلط در طرح ( T.E.D)  :

مراحل : 1- اجرای آزمون ابتدا به صورت انفرادی  2- سپس اجرای آزمون بصورت گروهی (پاسخ گروهی )

پاسخ های صحیح را با (ص) و پاسخ های غلط را با (غ) یا ضربدر مشخص کنید

ردیف	سوالات  ( مدت فعالیت 5 دقیقه )	ص	غ
1	اختلاف پتانسیل الکتریکی عامل ایجاد جریان الکتریکی در مدار است	P
2	وقتی مدار الکتریکی به درستی بسته شده باشد ، جریان الکتریکی در مدار برقرا می شوند .	P
3	قوه و باتری مصرف کننده جریان الکتریکی در مدار می باشند		P
4	اختلاف پتانسیل الکتریکی را با وسیله ای به نام ولت سنج اندازه    می گیریم .	P
5	با افزایش ولتاژ جریان در مدار ، مقدار جریان در مدار کاهش می گیرند		P
6	شدت جریان الکتریکی را با یکای ولت اندازه می گیریم		P
7	جریانی که از مدار می گذرد همواره بانوعی مقاومت الکتریکی روبرو  می باشد	P
8	هر چه مقدار مقاومت الکتریکی مدار کم تر باشد جریان الکتریکی مدار هم کمتر خواهد شد		P
9	عامل حرکت الکترون ها در مدار اختلاف پتانسیل دو مدار است	P
10	اختلاف پتانسیل پایانه های قوه معمولی 5/1 و باتری اتومبیل 12 ولت   می باشد	P

 

 

جدول رتبه بندی تیمی در طرح ( T.E.D) برای تعیین رتبه هر تیم و میزان افزایی تیمی ،با با استفاده از این جدول به تفسیر نمرات انفرادی و نیز نقد کار می پردازیم .    

تیم	الف	ب	ج	د	ه
پایین ترین نمره فردی
بالاترین نمره فردی
معدل نمرات فردی D
نمره تیمی A
نمره موثر بودن یادگیری H
رتبه A

      نمره تیمی از معدل نمرات فردی بیشتر است

                برد تیمی        اگر A > D

     تعدا پاسخ های فردی بیشتر از پاسخ های تیمی است  ( نمره فردی بیشتر از نمره تیمی است 

             باخت تیمی          اگر D > A

     پیشرفت ممکن = نمره کل آزمون          

     اگر A>D         هم افزایی مثبت

     اگر A=D         هم فزایی خنثی      

      اگر A<D         هم افزایی منفی

 

انواع سوالات سوم

بارم	باسمه تعالي سوالات درس علوم تجربي سال سوم     زمان : 75  دقيقه	رديف
	آن كس كه ذهن خود را برخدا متمركز كند ،از آرامش كامل برخوردار خواهد بود
	نام ونام خانوادگي :                             نام پدر :                شماره كلاس :           تاريخ:
1	كامل كنيد : الف)نيروي جاذبه اي كه اتمها را در يك مولكول محكم كنار يكديگر نگه مي دارد پيوند ............. (يوني – كووالانسي-هيدروژني ) گويند. ب)فشار يك گاز درون ظرف به …………….. (دما– ارتفاع – حجم ) بستگي دارد . ج)قطعات سنگي فلزي كه در روي يك مدار ودر جهت حركت سيارات ديگر بدور خورشيد مي چرخند را………(سياركها – قمرها  – دنباله دارها ) مي گويند. د)در مفصل ................... ( جمجمه – دنده ها – زانو ) مايع مفصلي وجود دارد .	1
1	مدل بور را براي اتم Li4 رسم كنيد (تعداد الكترون و پروتون و نوترون  را روي شكل تعين كنيد )                                      3	2
75/	جانور مورد نظر را تعيين كنيد.     ( كبوتر – ماهي – خرگوش – كانگورو ) الف) در كدام لقاح خارجي است ؟ ب) حفاظت از جنين در كدام بهتر صورت مي گيرد ؟ ج) در كدام لقاح داخلي ورشد جنين خارج بدن صورت مي گيرد ؟	3
1	موارد استفاده از فسيلها را نام ببريد.(چهار مورد )	4
1	آزمايشي طراحي کنيد که قوانين بار هاي الکتريکي را نشان دهد؟	5
5/	تفسير كنيد:                   منابع آب در يك شهر در بالاترين مكان آن شهر مي باشد .	6
75/	نوع ساز گاري هر يك از جانداران زير را مشخص كنيد. (هر كدام يك مورد) الف) قور باغه: ب) شتر مرغ: ج)خر گوش صحرائي:	7
1	پديده جهش را توضيح داده و دو عامل نام ببريد كه باعث جهش در ساختمان DNAمي گردد.	8
1	دنباله دارها چگونه بوجود مي آيند و آيا به مرور زمان ازبين مي روند چگونه ؟	9
75/	زمين شناسان اين موارد را به كدام يك از پديده هاي زمين شناسي نسبت مي دهند ؟ الف)تشكيل رشته كوههاي ميان اقيانوسي:                        ب) جزاير قوسي :                               ج) زلزله هاي شديد :	10
75/	مزيت مكانيكي كدام يك از ماشينها بيشتر است؟چرا الف) قرقره ثابت                ب) قر قره متحرك                                 ج) اهرمي با بازوي محرك cm 15    و بازوي مقاوم cm 5 د)سطح شيبدار با طول وتر  cm 12 و ارتفاع cm  3	11
1	هر كدام از موجودات زير به چه روشي توليد مثل مي كنند ؟(هاگ زائي- دو جنسي – جوانه زدن – تر ميم – تقسيم دوتائي ) الف)ماهي :                         ب) خزه ها :                              ج ‍)  كپك ميوه :                               د) مخمر :	12
75/	وظايف مهم استخوان در بدن را نام ببريد.(سه مورد )	13
1	شكل يك سلول عصبي را رسم و اجزاي آن را مشخص كنيد .	14
75/	روشهاي ساخت آهن ربا را نام ببريد .	15
75/	براي هر يك از واكنشهاي دفاعي زير يك مثال ذكر كنيد. الف) جبران نقص :                                            ب) جايگزيني :                                            ج) دليل تراشي :	16
1	با استفاده از جانوران ذكر شده يك زنجيره چهار حلقه اي بنويسيد .( مار – روباه – موش – يونجه – ملخ – كبوتر )	17
1	منابع تجديد شدني و تجديد نشدني را مشخص كنيد : الف) كود حيواني :                            ب) سرب :                            ج)  برگ درختان :                                د) نفت :	18
1	نمودار  را كامل كنيد :                         .............                      ............ ماهيچه ها         .............                     ارادي                         قلبي                         ..............	19
1	اعمال انعكاسي را با ذكر مثال توضيح دهيد .	20
75/	ماشيني جسمي را با نيروي  3000  نيوتني در مدت  15   ثانيه   9  متر جابجا مي كند توان اين ماشين چند وات است ؟	21
75/	اگر كار غير مفيد ماشيني 60 ژول وكل كار ماشين  200  ژول باشد بازده ماشين را حساب كنيد .	22
75/	وزن آبي در داخل ظرفي  600  نيوتن است ،اگر مساحت كف ظرف  5 متر مربع باشد فشار وارد بر كف ظرف چند پاسكال است ؟	23
20	با آرزوي توفيق روز افزون-پورحقيقي

 

 

 

    

  نمونه امتحان پاياني نوبت اول درس علوم تجربي پايه ي سوم راهنمايي

 

نام :                                                                                                                      آزمون 1                                

نام خانوادگي :                                      صفحه اول                                                   

1.     با توجه به جدول زيرتوضيح دهيد كه:                        

نام ذره	جرم نسبي	جاي ذره اتم
پروتون	2000	درون هسته
نوترون	2000	درون هسته
الكترون	1	اطراف هسته

 

الف)بيش ترين جرم اتم در چه قسمتي از اتم قرار دارد؟

 

ب) چرا فقط الكترون ها دراتم حركت دائمي دارند؟

 

2. طبق نظر رافورد ساختار  اتم خنثي به شكلي است كه پروتون  ها در هسته قرار دارند و الكترون ها به دور هسته در حال چرخش هستند. توضيح دهيد كه نظر رادفورد با كدام يك از جاهاي زير مطابقت دارد؟

الف) الكترون ها و پروتون ها داراي بار الكتريكي مثبت بوده ولي جرم پروتون ها خيلي بيش تر از الكترون ها است.

ب) بار الكتريكي الكترون ها منفي و پروتون ها مثبت است ولي جرم الكترون و پروتون ها مساوي است.

پ) الكترون ها و پروتون ها داراي بار الكتريكي مساوي هستند ولي الكترون ها منفي و پروتون ها مثبت هستند در ضمن الكترون ها خيلي سبك تر از پروتون ها مي باشند.

 

3- فرض كنيد در يك آزمون علمي معلم از شما خواسته است كه در آزمايشگاه با انجام يك آزمايش نشان دهيد كه سديم كلريد يا همان نمك خوراكي يك تركيب يوني است. چگونگي اين آزمايش و نتيجه ي آن را بنويسيد.

 

4. اگر اتم اكسيژن را با  O   و اتم هيدروژن را  با  H  و اتم كربن را با  C   نشان دهيم . مولكول هاي داده شده ي زير را مانند مثال رسم كنيد.                    مثال: آب H2O

                               

الف) متان 4 CH                   ب) كربن دي اكسيد2 CO

 

5- در هريك از موارد زير عامل ايجاد جهش چيست؟ در هر مورد بنويسيد كه كه جهش مفيد است  يا مضر ؟

الف) بيش تر سرطان در بدن انسان حاصل جهش هاي ژني هستند. وجود بعضي مواد غذايي باعث ايجاد سرطان مي شود.

ب) در شهر هيروشيما ژاپن پس از انفجار بمب اتمي تا مدت ها بعضي مادران ، نوزاداني به دنيا مي آورند . كه نقص عضو داشتند .

 

6- جلبك هاي دريايي ساختمان ساده دارند اما گياهان گل دار ساختمان كامل تر و پيچيده تري دارند. با توجه به نوع ساختمان اين گياهان بگوييد . از نظر تكاملي كدام گروه زودتر بر روي زمين ظاهر شده اند؟ علت انتخاب خود را بيان كنيد.

 

7. تشكيل گودال هاي عميق اقيانوس در اثر برخورد كدام ورقه هاي سازنده ي پوسته زمين است؟

 

8. جريان همرفتي در كدام لايه ي زير انجام مي شود و علت ايجاد اين جريان، اختلاف چه عاملي است؟

 

 

1

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

1

 

 

 

 

1

 

 

 

 

1

 

 

1

 

5/

 

نام                                نمونه ي امتحاني پاياني نوبت اول درس علوم تجربي پايه ي سوم را هنمايي                     آزمون 1 نام و نام خانوادگي :                                                                                                                صفحه دوم

9- گروهي از دانشمندان معتقدند كه سيارك هاي بين مريخ و مشتري، از متلاشي شدن سياره هاي باقي مانده اند كه اگر آن سياره امروزه وجود داشت. بايد آن را در گروه سياره هاي داخلي (زمين مانند) قرار دارد. توضيح دهيد دانشمندان از روي چه خاصه ي سيارك ها اين نظريه را داده اند؟    10- فرض كنيد با تلسكوپ به دنبال ستارهاي در آسمان مي گرديد. اگر بدانيد كه ستاره به زمين نزديك است. در هر يك از موارد زير انتظار داريد كه ستاره چگونه باشد؟ الف) ميزان نور ستاره:                                 ب) اندازه ي ستاره   11. آرش به وزن 500 نيوتن كيف مدرسه اش به وزن100 نيوتن را در دست گرفته و به طرف مدرسه در حال حركت است. الف) در اين حالت آرش چه نيروهايي وارد مي كند؟ ب) كدام يك از نيروهايي كه آرش وارد مي كند. كار انجام مي دهد؟   12. با توجه به اين كه آچار پيچ گوشتي يك نوع ماشين چرخ ومحور است. باز كردن يك پيچ محكم با كدام يك از دو پيچ گوشتي زير راحت تر است؟ پاسخ خود را توضيح دهيد.   13. از بين مثالهاي زير ماشيني را انتخاب كنيد كه جزء خانواده ي چرخ و محور بوده و افزايش نيرو بدهد. همچنين در مورد اين ماشين بنويسيد كه مزيت مكانيكي آن از يك كم تر يا بيش تر ؟     14. در زنگ ورزش محسن و محمد هر دو مسافت 200 متر را در زمان 48 ثانيه طي كردند. معلم ورزش وزن آنها را سوال كرد. محسن وزن خود را 400 نيوتن و محمد 420 نيوتن اعلام كرد. توضيح دهيد كه اگر شما به جاي معلم ورزش بوديد، توجه كنيد: براي پاسخ دادن به اين سوال مي توانيد از بعضي فرمول ها ي زير استفاده كنيد.   جابه جايي × نيرو = كار                  كار                               كار مفيد گرفته شده                                            زمان انجام كار                        كار داده شده   15. دو مكعب رابا مشخصات زير، روي يك ميز قرار مي دهيم. فشار وارد شده از كدام مكعب به ميز بيش تر است؟ الف) مكعب با وزن 100 نيوتن و ابعاد 20×20×30 سانتي متر ب) مكعب با وزن 160 نيوتن و ابعاد 40×40×40 سانتي متر   16. يك اسكي باز دوچوب اسكي كاملاً هم اندازه و مشابه دارد. او يك بار با هر دو پا روي يك چوب اسكي بر روي برفها ايستاد و بار دوم هر پايش را روي يك چوب اسكي گذاشت. توضيح دهيد. كه در كدام حالت او در برف ها بيشتر فرو مي رود؟ علت خود را بيان كنيد.

1       1         1     1     1         1       1             5/0

شبه فلزات

شبه فلزات

عناصری مانند بور ، سیلیسیم ، ژرمانیوم ، آرسنیک ، آنتیموان و تلوریوم که خواص آنها حد واسط فلزات و غیرفلزات می‌باشد، شبه فلز نامیده می‌شوند. همه آنها جلای فلزی دارند ولی هیچ‌یک در واکنشهای شیمیایی یون مثبت تشکیل نمی‌دهند. شبه فلزات  نیمهرسانا  هستند.

اگرچه رسانایی الکتریکی آنتیموان و آرسنیک به فلزات نزدیک است. سیلیسیم و ژرمانیوم در ساخت ترانزیستورها کاربرد دارند. خاصیت بارز شبه فلزات این است که برعکس فلزات ، رسانایی الکتریکی آنها به دما بستگی دارد و با بالا رفتن دما رسانایی الکتریکی آنها بهتر می‌شود. دو عنصر بسیار سنگین پولونیوم و استاتین که هیچ یک در طبیعت وجود ندارند بطور قراردادی در گروه شبه فلزات طبقه‌بندی می‌شوند.

 

سلول های بنیادی

سلول بنيادي چيست؟

سلول‌هاي بنيادي سلول‌هاي پايه‌اي هر اندام، بافت و سلولي در بدن هستند. آن‌ها مانند يك ريزتراشه‌ي خالي هستند كه مي‌تواند براي انجام هر كار ويژه‌اي برنامه‌ريزي شود. سلول‌هاي بنيادي سلول‌هاي تمايزنيافته(تخصص نيافته)‌اي هستند كه هنوز كار ويژه‌اي بر دوش آن‌ها گذاشته نشده است. سلول‌هاي بنيادي در شرايط مناسب بافت‌ها و اندام‌هاي ويژه‌اي را به وجود مي‌آورند

سلول‌های بنیادی سلول‌های اولیه‌ای هستند که توانائی تبدیل و تمایز به انواع مختلف سلول‌های انسانی را دارند و از آنها می‌توان در تولید سلول‌ها و نهایتا بافت‌های مختلف در بدن انسان استفاده کرد .

البته بعضي بافتهاي بدن نظير خون، پوست و لوله گوارش داراي چرخه بازسازي سريعي هستند و در هر روز ممكن است چندين سلول جديد بسازند. به عنوان مثال يك مرد متوسط با وزن 70 كيلوگرم در هر روز 10¹¹×2 سلول خوني مي سازد. همچنين روزانه ميليونها سلول پوستي و گوارشي ساخته مي شود. سلولهاي بنيادي سلول‌هايي هستند كه قادر به همانندسازي خود هستند و نيز مي توانند طي فرايند تمايز به يك يا انواعي از سلولهاي بالغ تبديل شوند.

به طور كلي سلول‌هاي بنيادي به سه دسته تقسيم مي‌شوند:

سلول‌هاي بنيادي بزرگسال (Adult stem cells)،

سلول‌هاي بنيادي جنيني (Embryonic stem cells)

سلول‌هاي بنيادي بند ناف (Umbilical cord stem Cells).

سلول‌هاي بنيادي بزرگسال مانند همه سلولهاي بنيادي ديگر دو ويژگي مشترك دارند؛ اول اينكه قادر به ساخت كپي هاي خود به مدت طولاني مي باشند و دوم اينكه مي توانند به سلولهاي بالغي با خصوصيات مورفولوژيك شناخته شده و با عملكرد اختصاصي تبديل شوند.

اين سلولها قادر نيستند به همه نوع سلول تمايز پيدا كنند بلكه تنها قادرند به سلولهاي بالغ همان بافتي كه در آن هستند تبديل شوند (مثلا سلولهاي بنيادي مغز استخوان كه به سلولهاي خوني تبديل مي شوند). سلولهاي بنيادي بزرگسال بسيار كم و نادر هستند به عنوان مثال از هر 10 تا 15 هزار سلول مغز استخوان تنها يك سلول از نوع سلولهاي بنيادي است. امروزه  سلولهاي بنيادي از بافتهاي مختلفي از جمله خون، مغز، نخاع، لوله گوارش، پوست، عضلات و غيره جدا شده‌اند.

نام سلولهاي بنيادي جنيني (روياني) از منشا آنها يعني رويان گرفته شده است. در واقع اين سلولها از يكي از مراحل ابتدايي تشكيل و توسعه جنين بنام مرحله بلاستوسيتي گرفته مي شوند. به طور اختصاصي سلولهاي بنيادي جنيني از توده سلولي دروني بلاستوسيت در مرحله پيش از لانه گزيني در ديواره رحم به دست مي آيند. اين سلولها هم قادر به همانندسازي خود هستند و هم قادرند به انواعي از سلولهاي مختلف تمايز يابند.

دسته سوم سلولهاي بنيادي سلولهاي بند ناف هستند كه همانطور كه از نامشان بر مي آيد از خون بند ناف در هنگام وضع حمل جدا مي شوند و قابل نگهداري هستند تا در آينده در صورت لزوم براي همان بچه يا اعضاي خانواده وي و يا براي شخص ديگري استفاده شوند. مزیت اصلی سلول‌های بنیادی بند ناف این است که بسیار اولیه بوده و توان تمایز بالایی دارند

منابع اصلی سلول‌های بنیادی شامل : مغز استخوان، بند ناف و جفت می‌باشد . امروزه استفاده از این سلول‌ها جهت ترمیم بافتهای آسیب دیده انسانی در حال گسترش است .

جالب اینکه سلول‌های بنیادی چند پتانسیلی هستند یعنی قابلیت تبدیل به بافت‌های مختلف را دارند اعم از بافت عصبی ؛ عضلانی ؛ پوششی و غیره. که این توانائی محور اصلی توجه به سلول‌های بنیادی است.

.همچنین سلول‌های مشتق از مغز استخوان توان تمایز بالایی دارند.

اين ويژگي‌هاي بي‌مانند، سلول‌هاي بنيادي را به عنوان فراهم‌كننده‌ي سلول‌هايي براي درمان بيماري‌هاي ناتوان‌كننده‌اي مانند آلزايمر، سرطان، پاركينسون، ديابت نوع1، آسيب‌هاي نخاع، سكته‌ها، سوختگي‌ها، بيماري‌هاي قلب آرتريت استخواني و آرتريت روماتيسمي، به ما نويد مي‌دهد. امروزه، بيش‌تر از اندام‌ها و بافت‌هاي اهدايي براي جايگزين كردن اندام‌ها و بافت‌هايي كه در پي اين بيماري‌ها آسيب ديده‌اند، بهره مي‌گيرند. دريغا كه شمارگان آدمياني كه به جايگزيني اندام نياز دارند از شمارگان اندام‌هاي اهدايي بسيار بيش‌تر است. سلول‌هاي بنيادي فرصتي را براي فراهم كردن سلول‌ها و بافت‌هايي كه بتوانند براي درمان اين بيماري‌هاي گوناگون به كار روند، پديد آورده‌اند.

تهيه سلولهاي بنيادي :

سلول های بنیادی ، سلول هایی هستند که واقعا می توانند به هر کدام از 200 نوع سلول بدن انسان تبدیل شوند . برای انجام این نوع درمان دو چالش در پیش رو وجود دارد : 1- وادار کردن سلول های بنیادی به تبدیل شدن به سلول مورد نظر 2- وادار کردن بدن به پذیرفتن آنها . اولین مشکل در مورد استفاده از سلول های بنیادی منبع به دست آوردن آنها است . هر کسی دارای سلول های بنیادی می باشد ، مثلا در مغز استخوان ، اما در کودکان و بالغین این سلول ها قبلا کمی تخصصی شده اند . بسیاری از محققین شک دارند که آیا این سلول ها می توانند به انواع سلول های مورد نیاز تبدیل شوند یا خیر . بنابراین در انجام تحقیقات و معالجات از سلول های بنیادی جنینی استفاده می شود که هنوز تخصصی نشده اند . امروزه اکثر سلول های بنیادی را از جنین های IVF و یا سقط شده به دست می آورند . در مورد IVF ، یک جنین 5 روزه –بلاستولا – در رحم یک زن کاشته می شود و 9 ماه بعد یک نوزاد متولد خواهد شد . جنین های اضافی برای موارد عدم موفقیت یا حاملگی های بعدی نگه دارای می شوند . برای تهیه سلول های بنیادی جنینی برای تحقیق ، بعضی از سلول های بلاستولا های اضافی را خارج می کنند و در ظروف مجزا برای رشد ، کشت می دهند . برای تبدیل این سلول ها به دودمانهای سلولی بنیادی دائمی ( دارای عمر طولانی ) سلول ها با فاکتور های رشد خاصی تغذیه می شوند .

کاربردهای سلول‌های بنیادی

• بیماران قلبی:

توصیه می‌شود برای افرادی که در مراحل وخیم بیماری قلبی بوده و در انتظار دریافت قلب پیوندی به‌سر می‌برند، در کنار تجویز داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی، از روش پیوند سلول‌های بندناف به‌عنوان یک روش کمکی استفاده کرد.

• بيمارهاي عصب

جايگزين كردن سلول‌هاي بيمار با سلول‌هاي سالم را سلول‌درماني مي‌نامند و مانند فرايند جايگزين كردن اندام است؛ البته، در اين‌جا به جاي اندام تنها از سلول‌ها بهره مي‌گيرند. برخي بيماري‌ها و آسيب‌ها را مي‌توان با جايگزين اندام سالمي درمان كرد، اما اندوخته‌ي اندام‌هاي اهدايي بسيار اندك است. سلول‌هاي بنيادي مي‌توانند سرچشمه‌ي جايگزين عظيمي از سلول‌هاي تخصص‌يافته باشند. به‌تازگي، پژوهشگران بهره‌گيري از سلول‌هاي بنيادي جنيني و بالغ را به عنوان خاستگاه گونه‌هاي سلولي تخصص‌يافته، مانند سلول‌هاي عصبي، سلول‌هاي ماهيچه‌اي، سلول‌هاي خون و سلول‌هاي پوست، برسي مي‌كنند تا آن‌ها را براي درمان بيماري‌هاي گوناگون به كار برند.

براي مثال، در بيماري پاركينسون، سلول‌هاي بنيادي ممكن است براي پديدآوردن گونه‌ي ويژه‌اي از سلول‌ها عصبي، سلول‌هايي كه دوپامين آزاد مي‌كنند، به كار آيند. اكنون در ميدان نظر، اين سلول‌هاي عصبي را مي‌توان در بدن بيمار كار گذاشت و آن‌ها در آن‌جا شبكه‌ي عصبي را در بخش آسيب‌ديده از نو سيم‌كشي خواهند كرد و كاركرد آن بخش را به آن بازمي‌گردانند و بنابراين، بيمار را درمان مي‌كنند.

در دیابت نوع 1 ، به کمک تولید سلول های پانکراس به دنبال روشی برای جایگزین کردن سلول های سازنده انسولین از دست رفته می گردیم . هدف از این نوع درمان جلوگیری از تزریق دائم انسولین و جلوگیری از مشکلاتی است که بعدا زندگی بیماران را تهدید می کنند .

 جلوگیری از رد عضوپیوندشده: همچنین یکی از اهداف این نوع درمان جلوگیری از رد پیوند است زیرا دارو های سرکوبگر ایمنی اثرات نامطلوبی مثل ناهنجاری کلیوی و افزایش خطر ابتلا به سرطان را ایجاد می کنند . در یکی از پژوهش ها تلاش شده تا سلول های بنیادی را در حالی که توسط کپسولی احاطه شده اند به بدن وارد کنند تا مانع دفع ایمنی گردند . در درمان به کمک سلول های بنیادی برای جلوگیری از دفع بافت از هسته سلول های فرد بیمار استفاده می شود. تا کنون توانسته اند سلول های بنیادی انسان را به سلول های خون ، عصبی و سلول های بتای پانکراس تبدیل کنند .

درمان بيماريهاي ارثي :یکی از کاربرد های سلول های بنیادی جلوگیری از انتقال بیماری از والدین به نسل بعد می باشد ( بیماری هایی که بر اثر جهش یا ناهنجاری ژنوم هسته ای نمی باشند مثلا بیماری های میتوکندریایی) . میتوکندری های اسپرم به فرزند منتقل نمی شوند بنابراین بیماری های میتوکندریایی فقط از مادر به فرزند منتقل می شوند . برای جلوگیری از این بیماری ها می توان هسته یکی از سلول های یک جنین مبتلا به بیماری میتوکندریایی را خارج کرده و به سیتوپلاسم یک تخمک سالم منتقل کرد و این تخمک سالم را در رحم مادر کاشت.

پوست: سلول های بنیادی پوششی در تولید بافت پوست تولید شده به روش مهندسی بافت کاربرد داشته و این فرآورده ها امروزه کاربرد های کلینیکی متفاوتی از قبیل بانک پوست ، ترمیم سوختگی ها و ...... دارند. همچنین سلول های بنیادی پوست باعث تولید پوست مصنوعی و پیوندی جهت درمان زخم ها می شوند.

اخطار

سلولهاي بنيادي برگرفته از رويانها كه در لوله‌هاي آزمايشگاهي كشت داده شده‌اند دچار تغييرات “اپي ژنتيك” (تغييرات غير ژنتيكي) مي‌شوند و به عنوان نمونه در نحوه متيلي كردن مولكول DNA خود تغيير مي‌دهند و اين تغيير به نوبه خود منجر به تغيير در خواص و رفتار اين سلولها مي‌شود.

در تازه‌ترين بررسي و مطالعه‌اي كه در اين زمينه به انجام رسيده روشن شده كه اين قبيل سلولهاي بنيادي كه در لوله هاي آزمايشگاه نگاهداري مي‌شوند در عين حال به تغييرات ژنتيكي نيز دچار مي‌گردند كه اين قبيل تغييرات مي تواند زمينه ساز بروز سرطان شود. محققاني كه پژوهش تازه را به انجام رسانده‌اند مدعيند كه جهش هايي كه در ساختار ژنتيكي اين سلولهاي بنيادي رخ مي‌دهد خطري اساسي به شمار مي‌ايد زيرا اين قبيل تغييرات، دائمي و پابرجا خواهند بود.